Województwo podkarpackie

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
województwo podkarpackie
Herb województwa podkarpackiego Flaga województwa podkarpackiego
Herb Flaga
województwo podkarpackie na mapie Polski
Siedziba wojewody
Siedziba sejmiku		  Rzeszów
Urząd Wojewódzki Rzeszów,
ul. Grunwaldzka 15
Wojewoda Mirosław Karapyta
Urząd Marszałkowski Rzeszów,
ul. Grunwaldzka 15
Marszałek Zygmunt Cholewiński
Powierzchnia 17 845,66 km²
Ludność 2 097 338 mieszk.
(31 grudnia 2007)
Gęstość zaludnienia 117,5 mieszk./km²
Urbanizacja 40,6%
Tablica rejestracyjna R
TERYT: 18 Kod ISO: PL-PK
zobacz: szczegółowy podział administracyjny
Powiaty województwa podkarpackiego
powiaty grodzkie 4
ziemskie 21
gminy miejskie 16
miejsko-wiejskie 29
wiejskie 114
Podkarpacki Urząd Wojewódzki

ul. Grunwaldzka 15
35-959 Rzeszów
tel.: +48 (17) 867-10-00
Oficjalna strona województwa podkarpackiego
Rzeszowski rynek
Krośnieński rynek
Zamek Lubomirskich w Rzeszowie
Przemyśl - widok na miasto
Pałacyk Oborskich w Mielcu
Cmentarz wojskowy nr 27 w Bączalu. Jeden z wielu na Podkarpaciu
Zamek Dzikowski w Tarnobrzegu
Kamienica Orsettich w Jarosławiu
Zamek Lubomirskich w Łańcucie
Widok na rynek w Lubaczowie
Zamek w Baranowie Sandomierskim - najmniejszym mieście województwa
Bóbrka,światowa kolebka przemysłu naftowego
Ustrzyki Górne

Województwo podkarpackie - jednostka podziału administracyjnego Polski, jedno z 16 województw utworzonych w 1999 roku. Powstało poprzez scalenie ziem dawnego województwa rzeszowskiego (sprzed 1975 roku), tj. województw przemyskiego, rzeszowskiego, krośnieńskiego oraz części tarnobrzeskiego i tarnowskiego.

Spis treści

[edytuj] Geografia

Region położony jest w południowo-wschodniej części kraju, graniczy od wschodu z obwodem lwowskim i obwodem zakarpackim Ukrainy, od południa ze krajem preszowskim Słowacji oraz z województwami: od północnego wschodu z lubelskim, od północnego zachodu z świętokrzyskim i od zachodu z małopolskim. Stolicą i najważniejszym miastem województwa podkarpackiego jest Rzeszów.

Trzy największe rzeki w województwie to prawe dopływy Wisły: San i Wisłoka oraz dopływ Sanu: Wisłok. Rzeki Strwiąż oraz Mszanka uchodzą do Dniestru i należą do zlewni Morza Czarnego[1][2]. Wszystkie pozostałe należą do zlewni Morza Bałtyckiego. Rzeki regionu są uważane za jedne z najczystszych w kraju.

[edytuj] Podział administracyjny

Zobacz więcej w osobnym artykule: Podział administracyjny województwa podkarpackiego.

Dane na rok 2006 wg GUS12.

Herb Nazwa Rodzaj
powiatu		 Siedziba Powierzchnia
(km²)		 Ludność Gęstość zaludnienia
(osób/km²)
bieszczadzki ziemski Ustrzyki Dolne 1139,06 22262 19,54
brzozowski ziemski Brzozów 539,24 65337 121,16
dębicki ziemski Dębica 777,48 132556 170,49
jarosławski ziemski Jarosław 1028,86 122597 119,16
jasielski ziemski Jasło 830,78 115310 138,8
kolbuszowski ziemski Kolbuszowa 773,61 61437 79,42
krośnieński ziemski Krosno 925,89 109689 118,47
leski ziemski Lesko 834,94 26643 31,91
leżajski ziemski Leżajsk 584,26 69276 118,57
lubaczowski ziemski Lubaczów 1308,21 57225 43,74
łańcucki ziemski Łańcut 451,84 77721 172,01
mielecki ziemski Mielec 880,03 133255 151,42
niżański ziemski Nisko 785,65 67065 85,36
przemyski ziemski Przemyśl 1213,64 70890 58,41
przeworski ziemski Przeworsk 697,27 78717 112,89
ropczycko-sędziszowski ziemski Ropczyce 548,32 71218 129,88
rzeszowski ziemski Rzeszów 1205,72 169244 140,37
sanocki ziemski Sanok 1223,65 94733 77,42
stalowowolski ziemski Stalowa Wola 831,75 109410 131,54
strzyżowski ziemski Strzyżów 503,52 61978 123,09
tarnobrzeski ziemski Tarnobrzeg 521,34 53790 103,18
Krosno grodzki - 43,5 47723 1097,08
Przemyśl grodzki - 43,76 67127 1533,98
Rzeszów grodzki - 91,54 170722 1865
Tarnobrzeg grodzki - 85,39 50047 586,1

[edytuj] Demografia

Obszar województwa zamieszkuje 2 097 338 (dane z 31 grudnia 2007 r. opublikowane przez GUS) w 45 miastach, 2164 miejscowościach wiejskich tworzących 1530 sołectw, 159 gmin, 21 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu.

Dane z 31 grudnia 2007 r.29:

Opis Ogółem Kobiety Mężczyźni
jednostka osób % osób % osób %
populacja 2 097 338 100 1 072 228 51,1 1 025 110 48,9
powierzchnia 17 845,66 km²
gęstość zaludnienia
(mieszk./km²)		 117,5 60,1 57,4

[edytuj] Miasta

W województwie podkarpackim jest 46 miast, w tym 4 miasta na prawach powiatów. Miasta zostały uszeregowane według liczby mieszkańców (faktycznego miejsca zamieszkania). Liczba ludności i powierzchnia wg GUS z 1 stycznia 2008 lub 1 stycznia 2007, w zależności od dostępności danych.

Herb Nazwa Powiat Ludność Powierzchnia
(km²)		 Gęstość zaludnienia
(osób/km²)		 Siedziba
powiatu
Rzeszów rzeszowski 170,72 91,54 1,86 grodzkiego
Przemyśl przemyski 67,13 43,76 1,53 grodzkiego
Stalowa Wola stalowowolski 65,5 82,52 0,79 ziemskiego
Mielec mielecki 61,12 46,89 1,3 ziemskiego
Tarnobrzeg tarnobrzeski 50,05 85,39 0,59 grodzkiego
Krosno krośnieński 47,72 43,5 1,1 grodzkiego
Dębica dębicki 46,85 34,14 1,37 ziemskiego
Jarosław jarosławski 40,52 34,61 1,17 ziemskiego
Sanok sanocki 39,38 38,08 1,03 ziemskiego
Jasło jasielski 37,56 36,52 1,03 ziemskiego
Łańcut łańcucki 18,12 19,42 0,93 ziemskiego
Przeworsk przeworski 15,69 22,13 0,71 ziemskiego
Nisko niżański 15,63 60,96 0,26 ziemskiego
Ropczyce ropczycko-sędziszowski 15,07 47,1 0,32 ziemskiego
Leżajsk leżajski 14,27 20,59 0,69 ziemskiego
Lubaczów lubaczowski 12,44 25,73 0,48 ziemskiego
Nowa Dęba tarnobrzeski 11,37 16,7 0,68
Kolbuszowa kolbuszowski 9,78 7,94 1,16 ziemskiego
Ustrzyki Dolne bieszczadzki 9,47 16,79 0,56 ziemskiego
Strzyżów strzyżowski 8,65 13,89 0,62 ziemskiego
Brzozów brzozowski 7,71 11,46 0,67 ziemskiego
Sędziszów Małopolski ropczycko-sędziszowski 7,11 9,96 0,71
Rudnik nad Sanem niżański 6,75 36,6 0,18
Nowa Sarzyna leżajski 6,27 9,15 0,69
Dynów rzeszowski 6,05 24,55 0,25
Lesko leski 5,81 15,33 0,38 ziemskiego
Jedlicze krośnieński 5,58 10,6 0,53
Radymno jarosławski 5,56 13,62 0,41
Boguchwała rzeszowski 5,54 9,13 0,61
Głogów Małopolski rzeszowski 5,15 13,73 0,38
Zagórz sanocki 4,98 22,3 0,22
Pilzno dębicki 4,45 16,04 0,28
Sokołów Małopolski rzeszowski 3,98 15,54 0,26
Rymanów krośnieński 3,56 12,39 0,29
Tyczyn rzeszowski 3,32 9,67 0,34
Kańczuga przeworski 3,18 7,6 0,42
Oleszyce lubaczowski 3,15 5,08 0,62
Radomyśl Wielki mielecki 2,95 8,79 0,34
Błażowa rzeszowski 2,13 4,23 0,5
Dukla krośnieński 2,13 5,48 0,39
Narol lubaczowski 2,1 12,42 0,17
Sieniawa przeworski 2,09 6,74 0,31
Cieszanów lubaczowski 1,9 15,06 0,13
Iwonicz-Zdrój krośnieński 1,87 5,89 0,32
Ulanów niżański 1,52 8,2 0,19
Baranów Sandomierski tarnobrzeski 1,46 9,15 0,16

[edytuj] Gospodarka

Region charakteryzuje się niską stopą bezrobocia i stosunkowo dynamicznym wzrostem gospodarczym.

Szczególnie istotną gałęzią gospodarki jest rolnictwo. Podkarpackie gospodarstwa rolne są jednak bardzo rozdrobnione, co bardzo negatywnie wpływa na ich rentowność i rzadko kiedy jest jedynym źródłem utrzymania rodziny.

Do uprawiania turystyki zachęcają piękne pejzaże, ciekawe historyczne miasta z licznymi zabytkami i dobre warunki do rekreacji (stoki narciarskie, szlaki turystyczne). W regionie, szczególnie na południu, bardzo szybko rozwija się infrastruktura turystyczna. Powstaje coraz więcej hoteli, pensjonatów i ośrodków wypoczynkowych. Dzięki utworzeniu w roku 2005 międzynarodowego portu lotniczego w Rzeszowie, Podkarpacie odwiedza coraz więcej turystów zagranicznych.

Szczególnie charakterystyczny dla Rzeszowszczyzny jest przemysł lotniczy. Branża ta powoli wychodzi z fatalnej kondycji, w jakiej znalazła się po rozpadzie Układu Warszawskiego. Ponadto w województwie silnie rozwinięty jest przemysł farmaceutyczny, informatyczny i spożywczy. W Mieleckiej i Tarnobrzeskiej Specjalnej Strefie Ekonomicznej powstają kolejne zakłady przemysłowe (łącznie powstało już ponad 20 tys. miejsc pracy), kluczowe dla rozwoju regionu jest też powstanie Podkarpackiego Parku Naukowo-Technologicznego w Rzeszowie.

Najważniejszymi surowcami kopalnymi są siarka, ropa naftowa oraz gaz ziemny. Region bardzo bogaty jest w surowce mineralne, które wydobywane są głównie w jego górzystej, południowej części: piaskowce, wapienie, gipsy (w tym gips alabastrowy), glinki ceramiczne, piaski (w tym piaski szklarskie) i żwiry, a także torf, wody mineralne i geotermalne. Spore połacie lasów czynią Podkarpacie istotnym dostawcą drewna.

Województwo wbrew kreowanemu często wizerunkowi medialnemu ma wiele atutów, do których należą najwyższa w kraju średnia długość życia, największa powierzchnia mieszkaniowa, wysoka gęstość dróg i bardzo dobre wyposażenie mieszkań. W regionie sprawnie działa edukacja, a młodzież we wszystkich testach lokuje się w czołówce krajowej. Także liczba samochodów na mieszkańca należy do najwyższych w kraju. Szybko spadający wskaźnik bezrobocia jest sporo poniżej średniej krajowej. Na końcu rankingu lokuje się jedynie pod względem pensji i PKB na mieszkańca, co wynika z dużego udziału rolnictwa.

[edytuj] Specjalne strefy ekonomiczne

[edytuj] Parki przemysłowe i technologiczne

[edytuj] Nauka i oświata

[edytuj] Sport

Z tym tematem związana jest kategoria: Sport w województwie podkarpackim.

[edytuj] Piłka nożna

Najbardziej utytułowanym klubem piłkarskim w województwie jest Stal Mielec, dwukrotny mistrz Polski w sezonach 1972/73 i 1975/76, wicemistrz 1974/75, finalista Pucharu Polski 1975/76 oraz jeden z dwóch polskich ćwierćfinalistów Pucharu UEFA w historii (edycja 1975/76). W czasach świetności klubu, które przypadły na lata 70. XX wieku, grało w nim wielu reprezentantów Polski i innych czołowych piłkarzy. Na początku lat 90. główny sponsor klubu, PZL Mielec, popadł w poważne tarapaty finansowe, a wraz z nim klub. Obecnie drużyna seniorów gra w nowej III lidze, jednak trofea zdobywają młodzi piłkarze (Mistrzostwo Polski U-17 w 2007, wicemistrzostwo U-19 w 2007).

Stal Mielec nie jest jedynym klubem województwa, który osiągał sukcesy. W rozgrywkach najwyższej ligi w Polsce brały udział również Igloopol Dębica, Siarka Tarnobrzeg, Stal Rzeszów oraz Stal Stalowa Wola. Stal Rzeszów w 1975 roku zdobyła Puchar Polski.

W sezonie 2008/2009 województwo nie ma żadnego reprezentanta na najwyższym szczeblu rozgrywek. Stal Stalowa Wola gra w nowej I lidze.

[edytuj] Siatkówka

Szczególnie zasłużonym klubem jest Resovia Rzeszów, który święcił największe triumfy w latach 70. i 80. Resovia jest czterokrotnym Mistrzem Polski, czterokrotnym zdobywcą Pucharu Polski oraz Klubowym Wicemistrzem Świata z 1974 roku. Obecnie drużyna powraca do świetności - w 2004 roku, po dwunastoletniej przerwie, wywalczyła awans do Polskiej Ligi Siatkówki.

Również siatkarze Stali Mielec odnosili sukcesy - mężczyźni w 1976 roku zdobyli Puchar Polski, kobiety zaś w 2000 roku wicemistrzostwo Polski i ćwierćfinał Pucharu Konfederacji CEV w 2003 roku.

W sezonie 2008/2009 województwo w Polskiej Lidze Siatkówki reprezentują siatkarze Resovii Rzeszów, w Lidze Siatkówki Kobiet zaś siatkarki Stali Mielec.

[edytuj] Żużel

Stal Rzeszów od lat reprezentuje województwo w najważniejszych rozgrywkach, klub ten wielokrotnie zdobywał medale wszystkich kolorów w Mistrzostwach Polski. W drugiej lidze startuje zespół KSM Krosno.

[edytuj] Koszykówka

W obecnej chwili żadna z drużyn województwa nie gra w Polskiej Lidze Koszykówki. W I lidze mężczyzn grają drużyny Resovii Rzeszów, Siarki Tarnobrzeg, Sokoła Łańcut, Stali Stalowa Wola, Znicza Jarosław, co stanowi niemalże jedną trzecią zespołów tej ligi.

[edytuj] Piłka ręczna

Obecnie na terenie województwa podkarpackiego grają trzy zespoły piłki ręcznej: Stal Mielec, Orzeł Przeworsk i Czuwaj Przemyśl. Stal zdobyła tytuł Wicemistrza Polski w 1975 roku i Puchar Polski w 1971 roku. Po przerwie, w sezonach 2006/2007 i 2008/2009 ponownie reprezentuje województwo w ekstraklasie. Czuwaj i Orzeł grają w jednej z grup drugiej ligi.

[edytuj] Tenis stołowy

KTS Tarnobrzeg jest czołowym zespołem Ekstraklasy Kobiet, jest 17-krotnym Drużynowym Mistrzem Polski (sezony 1990/91 do 2004/05 oraz 2006/07 i 2007/08). Zajął drugie miejsce w Pucharze Europy w sezonie 1998/99.

[edytuj] Komunikacja

[edytuj] Transport drogowy

Gęstość dróg w regionie wynosi 80,9 km/100 km².

Autostrady:

Drogi ekspresowe:

Drogi krajowe

[edytuj] Transport lotniczy

[edytuj] Ochrona środowiska

[edytuj] Parki Narodowe

[edytuj] Parki krajobrazowe

Czarnorzeki"Prządki"

[edytuj] Rezerwaty przyrody

Zobacz listę rezerwatów przyrody województwa podkarpackiego.

Według stanu na dzień 1 stycznia 2005 roku w województwie jest 93 rezerwatów przyrody o łącznej powierzchni 10733,10 ha, czyli 0,6% powierzchni województwa.

Przypisy

  1. ↑ bieszczady.pl. [dostęp 1 grudnia 2008].
  2. ↑ odyssei.com. [dostęp 1 grudnia 2008].

[edytuj] Zobacz też

[edytuj] Linki zewnętrzne

Wikinews
Zobacz wiadomość w serwisie Wikinews na temat województwo podkarpackie
Portal
Portal:
Podkarpacie
herb województwa podkarpackiego
p • d • e
Województwo podkarpackie

Miasta na prawach powiatu: Krosno • Przemyśl • Rzeszów • Tarnobrzeg
Powiaty: bieszczadzki • brzozowski • dębicki • jarosławski • jasielski • kolbuszowski • krośnieński • leski • leżajski • lubaczowski • łańcucki • mielecki • niżański • przemyski • przeworski • ropczycko-sędziszowski • rzeszowski • sanocki • stalowowolski • strzyżowski • tarnobrzeski

 
p • d • e
Województwa Polski