Produkcyjniak

Z Wikipedii

Produkcyjniak – gatunek powieści (powieść produkcyjna) lub filmu, realizujący założenia poetyki realizmu socjalistycznego, poświęcony tematowi socjalistycznej przebudowy kraju. Wzory dla tego gatunku ukształtowały się w ZSRR i zostały zaszczepione na gruncie polskim wraz z proklamowaniem socrealizmu. Za pierwowzór powieści produkcyjnej uznaje się utwór literacki Fiodora Gładkowa pt. Cement. Powieści produkcyjne powstawały w Polsce od 1949 r. aż do Odwilży w 1956 r. Filmy lub powieści tego gatunku powstawały we wszystkich państwach bloku komunistycznego. W niektórych krajach (Albania, Kuba, Rumunia, Wietnam) nawet do końca lat 80.

Spis treści 1 Cechy powieści produkcyjnej 2 Poruszane wątki 3 Polskie powieści produkcyjne 4 Polskie filmy produkcyjne 5 Przypisy 6 Zobacz też

[edytuj] Cechy powieści produkcyjnej

• Miejscem akcji był wielki plac budowy, fabryka, stocznia, kopalnia itp.
• Akcja rozpoczynała się najczęściej około roku 1949, w czasie rozpoczynającym ważne przedsięwzięcie np. realizację planu sześcioletniego.
• Istniał wyraźny podział na bohaterów pozytywnych (funkcjonariusze idei, członkowie kolektywu, poświęceni sprawom swojego miejsca pracy, pełni wiary i nieczuli na trudy, zawdzięczający swoje sukcesy Polsce Ludowej) i negatywnych (wrogowie klasowi, obcokrajowcy, agenci obcego wywiadu, przedwojenni kapitaliści, wrogowie ustroju). Bohaterowie pozytywni zawsze zwyciężali.
• Bohaterowie negatywni nie mieli możliwości przedstawienia swojej racji w dyskusji, czytelnik nie poznawał ich motywów działania.
• Schematyczna fabuła, wzorce postaci i poruszane problemy.
• Rzeczywistość widziana jako pole walki pomiędzy starym a nowym porządkiem.
• Wszechwiedzący narrator, dominacja stylu gazetowego.^[1].

[edytuj] Poruszane wątki

Powieści socrealistyczne najczęściej poruszały następujące wątki:

• wątek produkcyjny – powieści produkcyjne próbowały przekazać taką wizję świata, w której produkcja jest sprawą nadrzędną wobec jakichkolwiek innych, ponieważ pozwala zbudować nowe, socjalistyczne społeczeństwo.
• powstawanie nowych wzorów obywatelskich – wzory te przekazywane były przez postać pozytywnego bohatera, obdarzonego "plakatowymi" cechami, pożądanymi w socjalizmie.
• rodzenie się nowej społeczności – zbiór jednostek w trakcie powieści staje się kolektywem, zbiorowością (samotność była nieprawidłowa lub wroga), połączoną wspólnym celem, poświęcający się dobru swojego zakładu pracy.
• problem wahającego się inteligenta – wykształcony przed wojną inteligent, uformowany przez społeczeństwo kapitalistyczne, dojrzewa do zrozumienia wielkich planów nowego ustroju, zwalcza w sobie dawne przyzwyczajenia i oddaje swoje umiejętności budowie nowego porządku.^[2].

[edytuj] Polskie powieści produkcyjne

• Jan Wilczek Numer 16 produkuje (1949) – o odbudowie fabryki cukierków.
• Bogdan Hamera Na przykład Plewa (1950) – o zakładzie metalurgicznym.
• Mirosław Kowalewski Kampania znaczy walka (1950) – o cukrowni.
• Tadeusz Konwicki Przy budowie (1950) – o budowie linii kolejowej do Nowej Huty.
• Aleksander Ścibor-Rylski Węgiel (1950) – o kopalni.
• Anna Kowalska Wielka próba (1951)
• Marian Brandys Początek opowieści (1951)
• Andrzej Braun Lewanty (1952) – o stoczni.
• Kazimierz Brandys Obywatele (1954)

[edytuj] Polskie filmy produkcyjne

• Dwie brygady
• Gromada
• Niedaleko od Warszawy

Przypisy

[edytuj] Zobacz też

• socrealizm