Portal:Biologia

Artykuły wyróżnione

Kwitnący Ferocactus cylindraceus

Ferokaktus (Ferocactus N. Lord Britton & J.N. Rose; z łac. ferus – dziki i cactus – kaktus) – rodzaj roślin z rodziny kaktusowatych. Są to kuliste, z wiekiem walcowate sukulenty łodygowe, przy czym należą do nich największe, obok przedstawicieli rodzaju Echinocactus, kaktusy tego typu. Dotychczas opisano 35–40 gatunków (różnice związane są z różnym ujmowaniem pozycji systematycznej poszczególnych taksonów). Często uprawiane są jako rośliny ozdobne, w warunkach polskich hodowane jako doniczkowe. Niektóre gatunki bywają używane jako składniki potraw. Rosną na obszarach pustynnych Meksyku i Stanów Zjednoczonych. Ze względu na nadmierną eksploatację stanowisk naturalnych wiele gatunków jest zagrożonych i objętych ochroną. Nazwę naukową zawdzięczają silnym cierniom nadającym tym roślinom dziki i drapieżny wygląd.

Faza diploidalna ferokaktusów zawiera 22 chromosomy w komórkach. Nie stwierdzono form poliploidalnych.

Owoce ferokaktusów są rzadko spożywane, mimo że są soczyste. Limes de biznaga lub Tuna de biznaga to nazwy potrawy z owoców.

W okresach suszy soczysty miąższ ferokaktusów ratował bydło i ludzi, stając się źródłem niezbędnej do przetrwania wody. Ciernie ferokaktusów są wykorzystywane przez Indian jako haczyki wędkarskie, gwoździe, wykałaczki, szpilki, itp.

Przeczytaj więcej o ferokaktusach

Grafika na medal

Pory roku

Aktualnie przypada okres fenologicznego lata. Niektóre rośliny, takie jak lipa kwitną, podczas gdy inne, jak borówka czarna, dereń czy jarząb pospolity, już owocują.

Sylwetka badacza

Nikołaj Michajłowicz Przewalski (ros. Николай Михайлович Пржевальский) (ur. 12 kwietnia 1839 w Kimborowie koło Smoleńska - zm. 1 listopada 1888 w Karakoł) - rosyjski geograf, generał, badacz środkowej i wschodniej Azji. Członek Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego od 1864, od 1878 członek honorowy Petersburskiej Akademii Nauk.

Przemierzył łącznie ponad 33 tys. km, publikuąc książkowe relacje ze swoich wypraw, gromadząc wraz ze współpracownikami wielką kolekcję fauny (7,5 tys. eksponatów) i flory (16 tys. eksponatów), w tym ponad 200 nowych gatunków. Jednym z ważniejszych zadań tych ekspedycji było sporządzanie map i chociaż uznano je później za niezbyt staranne, to były to pierwsze mapy tych obszarów dostępne Europie. Największe znaczenie w jego badaniach przyrodniczych miało odkrycie gatunku dzikiego konia stepowego, nazwanego koniem Przewalskiego. Na jego cześć przemianowano miejscowość Karakoł, gdzie zmarł, na Przewalsk. Nazwa ta obowiązywała w latach 1889-1921 i 1939-1991. Za swoje zasługi odznaczony za życia honorowymi medalami naukowymi rosyjskimi i międzynarodowymi, przyjęty do rosyjskiej Akademii Nauk (1878) oraz awansowany na generała-majora (1886).

Przeczytaj cały artykuł...

Kącik zoologiczny

Kruk (Corvus corax) - duży ptak osiadły z rodziny krukowatych zamieszkujący w zależności od podgatunku:

• Corvus corax corax - Eurazja od Półwyspu Skandynawskiego, Wysp Brytyjskich i wschodniej Francji po Lenę (między Jenisejem a Leną oraz wokół Bajkału współwystępuje z C. c. kamtschaticus). Na południu granicę zasięgu stanowią Pireneje, Półwysep Apeniński, Półwysep Bałkański oraz północno-wschodnia Azja Mniejsza, Zakaukazie, północny Iran, środkowa Wołga oraz południowy Ural i Kazachstan. Współwystępuje z C. c. hispanus na Sardynii oraz prawdopodobnie na Korsyce i Sycylii. W Polsce szeroko rozpowszechniony, ale niezbyt liczny ptak lęgowy; jego liczebność jednak wzrasta.
• Corvus corax hispanus - Półwysep Iberyjski, Baleary i (wraz z C. c. corax) Sardynia
• Corvus corax laurencei (syn. C. c. subcorax) - wschodnia Grecja, Cypr, Turcja, Lewant, Mezopotamia, Iran i tereny od dolnej Wołgi i Zakaukazia po wschodni Kazachstan, Sinkiang, Afganistan, Pakistan i północno-zachodnie Indie
• Corvus corax tingitanus - północna Afryka
• Corvus corax canariensis - Wyspy Kanaryjskie
• Corvus corax varius - Islandia i Wyspy Owcze
• Corvus corax principalis - północna i wschodnia część Ameryki Północnej i Grenlandia
• Corvus corax kamtschaticus - wschodnia Syberia i Kamczatka oraz Mongolia, północna Mandżuria, dorzecze Amuru i Hokkaido. Między Leną i Jenisejem współwystępuje z C. c. corax.
• Corvus corax tibetanus - góry Azji Środkowej od Tien-Szanu po Pamir
• Corvus corax sinuatus - od Gór Skalistych po Nikaraguę.

Różnorodność ras psów, zarówno pod względem budowy jak i usposobienia, była obiektem badań m.in. grupy międzynarodowych naukowców z uniwersytetów Utah i brytyjskiego Waltham Center for Pet Nutrition, które należą do korporacji Mars, będącej producentem karmy dla psów. Otrzymane wyniki badań odkryły, że cechy fizyczne jak i charakterologiczne są zależne od genotypu. Badania koncentrowały się na wyszukiwaniu niewielkich różnic w kodzie genetycznym, tak zwanych polimorfizmów pojedynczego nukleotydu.

Wiek psa określa się po oględzinach stanu uzębienia oraz ilości siwych włosów na głowie. U psów w okresie ok. 7 lat są widoczne starcia na kłach oraz siekaczach, w wieku 10–12 lat następuje wypadanie zębów. Niemiecki uczony H. G. Niemandem podaje bardziej ogólne porównanie wieku psa z człowiekiem. Pierwszy rok życia psa w przełożeniu na życie człowieka to 14 lat. Drugi rok życia psa to 7 lat życia człowieka – czyli 2-letni pies to odpowiednik wiekowo 21-latka, a każdy następny rok życia psa stanowi 5 lat życia człowieka.

Psy pochodzą prawdopodobnie z jednego obszaru Ziemi, Azji Wschodniej, gdzie wydzieliły się z gatunku wilka. Rozprzestrzeniły się potem po całej planecie, konkurując z miejscowymi populacjami wilków. Świadczy o tym ich mniejsza różnorodność w miarę geograficznego oddalenia od Azji Wschodniej. Po udomowieniu psa przez człowieka nastąpiła mutacja w jednym z genów (został on ostatnio zidentyfikowany), w wyniku której powstały rasy małych psów. Musiały być one atrakcyjne dla człowieka, który starał się utrzymywać populację niewielkich psów, pomimo ich mniejszej użyteczności w polowaniu i gorszego przystosowania do życia w naturalnych warunkach. Obecnie ze wszystkich gatunków ssaków psy wykazują największą różnorodność.

Przeczytaj więcej o psach

Człowiek i medycyna

Penicylina

Antybiotyki (z greki anti - przeciw, bios - życie) - związki chemiczne - naturalne, wytwarzane przez drobnoustroje, ale także syntetyczne, produkowane przez człowieka, które są stosowane w lecznictwie jako leki przeciwdziałające infekcjom wywoływanym przez drobnoustroje (najczęściej bakterie, ale także grzyby i pierwotniaki; wbrew powszechnemu mniemaniu antybiotyki nie przeciwdziałają wirusom). Bywają także używane profilaktycznie w zapobieganiu zakażeniom bakteryjnym w przypadku osłabienia odporności, np. neutropenii, a także w profilaktyce bakteryjnego zapalenia wsierdzia.

Artykuły

Artykuły wybrane:

• Zalecenia dotyczące nazewnictwa biologicznego
• Kategoryzacja taksonów
• Szablony haseł biologicznych

anatomia - antropologia - hydrobiologia - biochemia - biofizyka - bioinformatyka - biomatematyka - biotechnologia - botanika - cytologia - ekologia - etologia - ewolucja - fitopatologia - fizjologia - genetyka - mikrobiologia

inne...

Kategorie artykułów

Kategoria:Biologia

• Zwierzęta: Gąbki, Mięczaki, Nicienie, Płazińce, Stawonogi, Strunowce,
• Rośliny: Nagonasienne (Iglaste), Okrytonasienne (Jednoliścienne, Magnoliopsida, Piperopsida, Ranunculopsida, Rosopsida), Glony, Mszaki, Paprotniki, Skrzypy, Widłaki
• Protisty
• Grzyby

Anatomia, Biochemia, Biolodzy, Biologia komórki, Biologia molekularna, Botanika, Ekologia, Ewolucja, Fizjologia, Genetyka, Immunologia, Kynologia, Mikrobiologia, Ochrona przyrody, Rolnictwo, Zoologia

Pomóż zidentyfikować zdjęcia

Chcesz pomóc?

Jeśli chcesz współtworzyć portal biologiczny, budując przy tym i rozszerzając zasoby polskiej Wikipedii, pomóż nam opisać lub rozwinąć poniższe terminy.

• tutaj znajdziesz propozycje tematów
• brakujące:
  • z ekologii: obszar wylesiony
  • z zoologii: smolik szyszkowiec - kaczka domowa - danio królewski - danio perłowy
  • z botaniki: botanika stosowana - historia botaniki - apokarpia - bezlisty - paprocie cienkozarodniowe
• do poszerzenia: acydotrofizm - genom człowieka - łupież - preparat - szlak metaboliczny
  • z ekologii: ochrona środowiska naturalnego
  • z genetyki: alloploidy - białka receptorowe - dobór genetyczny - dobór osobniczy
  • zwierzęta: błyszczek elegancik - drzewica białolica - gęś domowa - gidran - linzang cętkowany - mroczek późny - zając polarny
  • rośliny: czerwiec - brezylka - kawa kongijska - kosaciec żółty - lepnica Schafta - uprawa zachowawcza
• do weryfikacji: ameby - Anonconotus alpinus - Carl Woese - lupulina

Jeśli chcesz opisać takson rośliny

zrób to wg wzoru Wikipedia:Standardy artykułów/roślina.

Opisując poszczególne taksony posługuj się szablonami umieszczonymi tutaj.

Zalążki

Szablony do oznaczania krótkich, zalążkowych artykułów: {{stub}}

Strona główna

Aby edytować stronę główną wikiportalu edytuj szablony zebrane na stronie: Portal:Biologia/Szablony

WikiProjekty

WikiProjekty związane z biologią:

• Przenoszenie list do tablic
• Wikiprojekt Botanika
• Wikiprojekt Dinozaury
• Wikiprojekt Kynologia
• Wikiprojekt Medycyna
• Wikiprojekt Paleontologia
• Wikiprojekt Zoologia

Zadania w WikiFaktorii:

• Zadbaj o jak największą różnorodność gatunków.
• Pobaw się w obrazkizację ilustrując biologiczne artykuły.
• Dodaj nową cegiełkę w biologicznym dziale biblioteki.
• Narysuj mapę zasięgu gatunku.
• Wiele artykułów czeka na infoboksy z opisem systematyki.

Kącik botaniczny

Jemioła (Viscum L.) - rodzaj pasożytniczych roślin z rodziny jemiołowatych. Obejmuje około 70 gatunków pospolitych na całym świecie roślin pasożytniczych lub częściowo pasożytniczych rosnących na drzewach. Jemioły są roślinami leczniczymi i trującymi.

W koronach drzew, w których pasożytuje, jemioła tworzy kuliste kępy. Jej pędy są oliwkowozielone, kruche, pozornie widełkowato rozgałęzione. Po liczbie rozwidleń można ocenić wiek rośliny. Zawsze jedeno rozwidlenie przyrasta na rok. Liście jemioły są skórzaste, szerokolancetowate, całobrzegie, zimozielone, osadzone na pędach parami (naprzeciwlegle), siedzące. Ma niepozorne kwiaty umieszczone w wiązkach w rozwidleniach pędów. Wytwarzaja soczyste jagody, które są zjadane przez ptaki, zwłaszcza drozdy i jemiołuszki.

Jemioła rozwijająca się na drzewie w Górach Pieprzowych w Sandomierzu

Jemioła, wiosna, Puszcza Kampinoska 2003

Już w starożytności jemioła uważana była za dar bogów. Przypisywano jej właściwości magiczne. Szczególnie rośliny rosnące na dębach (prawdopodobnie okazy podobnego do jemioły gązewnika) uchodziły za talizman, ponad który nie było większej świętości. Druidzi traktowali ją w sposób szczególny - ścinanie jemioły było ważnym obrzędem w ich wierzeniach. Zbierano ją w dniu zimowego przesilenia dnia z nocą, a także na przełomie wiosny i lata. Ścięte pędy świętej jemioły leczyły niemal wszystkie choroby, jednały pomyślność, włożone do wazonu lub podwieszone pod sufitem chroniły dom przed złymi mocami, zapobiegały pożarom, a już powstałe wygaszały. Pędy jemioły sprowadzały do domu szczęście i bogactwo, spełniały ludzkie życzenia i marzenia, noszona przy sobie zapewniać miała potencję seksualną. Niestety również jako pasożyty życia miały sprowadzać na aurę małżeństwa złe dni.

Kiedyś jemioła była lekiem na wszystko, obecnie wyciąg z jej pędów i liści stosuje się pomocniczo w leczeniu choroby nadciśnieniowej (obniża ciśnienie tętnicze krwi). Zastosowanie lecznicze jemioła posiada jedynie, kiedy zerwana jest w okresie od października do połowy grudnia oraz od marca do końca kwietnia.

Ciekawostki

Ciekawostki ze świata zwierząt:

• ...okapi, leśny kuzyn żyraf zamieszkujących sawannę, sięga językiem do oczu?
• ...krowy morskie nazywano dawniej syrenami?
• ...wydry morskie owijają się wodorostami, żeby w czasie snu nie odpłynąć wraz z prądem?
• ...ptaki odżywiające się rybami, połykają je głową do przodu, żeby nie utknęły im w gardle?
• ...kormorany przynoszą swoim młodym wodę w dziobie?
• ...gołębie nie muszą odchylać głowy do tyłu pijąc wodę? Zasysają ją dziobem.