Marian Smoluchowski
Z Wikipedii
| Marian Smoluchowski | |
|---|---|
 |
|
| Urodzony | 28 maja 1872 Vorderbrühl |
| Zmarł | 5 września 1917 Kraków |
| Znany z | wyjaśnienia budowy cząsteczkowej materii |
| Zawód | fizyk |
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|
Marian Smoluchowski (Marian Ritter von Smolan Smoluchowski, ur. 28 maja 1872, zm. 5 września 1917) - polski fizyk.
Spis treści |
[edytuj] Życiorys
Urodzony w Vorderbrühl pod Wiedniem w Austrii, w latach 1890-1894 studiował fizykę na uniwersytecie w Wiedniu. Jego nauczycielami byli Franz Serafin Exner i Joseph Stefan. Poślubił Zofię Baraniecką (1881-1959), córkę profesora matematyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Mariana Baranieckiego, z którą miał dzieci - córkę Aldonę (1902-1984) i syna Romana (1910-1996, także fizyka, profesora uniwersytetów w Princeton i Austin). W 1894-1895 odbył służbę wojskową, w 1895 obronił z wyróżnieniem pracę doktorską w Wiedniu. Przez kilka lat pracował w laboratoriach różnych ośrodków naukowych Europy (Sorbona, Glasgow, Berlin). W 1898 otrzymał prawo wykładania (tzw. veniam legendi). W latach 1899-1912 pracował na Uniwersytecie Lwowskim, od 1900 jako profesor. Od 1912 profesor na Uniwersytecie Jagiellońskim, w katedrze fizyki doświadczalnej. Objął ją po Auguście Witkowskim, który długo wcześniej wskazał go jako swego następcę.
Smoluchowski był klasykiem fizyki statystycznej. Prowadził badania nad wyjaśnieniem ruchów Browna. Einstein wykorzystał jego prace, aby sformułować teorię wyjaśniającą chaotyczne ruchy cząstek[1]. Jedno z równań teorii dyfuzji jest znane jako równanie Smoluchowskiego. Był też zapalonym taternikiem. 15 lipca 1917 został wybrany na rektora UJ. Zmarł 5 września 1917 w Krakowie w wyniku dyzenterii. Wspomnienie o nim napisał m.in. Einstein[2].
Jego imię nosi Instytut Fizyki Uniwersytetu Jagiellońskiego, jedna z ulic w Krakowie oraz ulica w Poznaniu, przy której znajduje się Instytut Fizyki Molekularnej PAN. Także we Wrocławiu (w kampusie Politechniki Wrocławskiej), Warszawie, Lublinie, Oświęcimiu i Gdańsku są ulice M. Smoluchowskiego. Polskie Towarzystwo Fizyczne ustanowiło Medal Mariana Smoluchowskiego nadawany za wybitne osiągnięcia w dziedzinie fizyki.
Decyzją Międzynarodowej Unii Astronomicznej w 1970 jednemu z kraterów na Księżycu nadano nazwę Smoluchowski od Mariana Smoluchowskiego.[3] [4]
Przypisy
- ↑ Turnau J., Bieroń J: 125. rocznica urodzin i 80. rocznica śmierci Mariana Smoluchowskiego. virgo.ii.uj.edu.pl.
- ↑ Einstein A. Marian v. Smoluchowski. Naturwissenschaften 5, 50, 737-738, 1917 DOI:10.1007/BF02448010
- ↑ Położenie na mapie Księżyca
- ↑ Pochodzenie nazwy krateru
[edytuj] Bibliografia
A. Teske - Marian Smoluchowski, Leben und Werk (Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1997.