Maków Podhalański

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

Współrzędne: 49°43'50" N 19°40'51" EGeografia

Maków Podhalański
Herb Flaga
Herb Makowa Podhalańskiego Flaga Makowa Podhalańskiego
Województwo małopolskie
Powiat suski
Gmina
 - rodzaj		 Maków Podhalański
miejsko-wiejska
Założono XIV wiek
Prawa miejskie 1840
Burmistrz Stanisław Pawlik
Powierzchnia 20,12 [1] km²
Położenie 49° 43'50'' N
19° 40'51'' E
Wysokość 455 m n.p.m.
Ludność (2007)
• liczba ludności
• gęstość
5746 [1]
286 [1] os./km²
Strefa numeracyjna
(do 2005)		 33
Kod pocztowy 34-220
Tablice rejestracyjne KSU
Położenie na mapie Polski
Maków Podhalański
Maków Podhalański
Maków Podhalański
TERC10
(TERYT)		 2121615064
Urząd miejski3
ul. Szpitalna 3 34-220 Maków Podhalański
tel. 33 877-15-08; faks 33 877-15-22
(e-mail)
Galeria zdjęć w Wikimedia Commons
Strona internetowa miasta
Kościół w Makowie Podhalańskim

Maków Podhalański to miasto w woj. małopolskim, w powiecie suskim, siedziba gminy miejsko-wiejskiej Maków Podhalański. W latach 1975-1998 miasto administracyjnie należało do woj. bielskiego. Położone nad rzeką Skawą, w Beskidzie Makowskim, u stóp Makowskiej Góry (699 m n.p.m.).

Siedziba gminy obejmującej miasto Maków Podhalański oraz wsie: Białka, Grzechynia, Juszczyn, Kojszówka, Wieprzec i Żarnówka.

Spis treści

[edytuj] Geografia

Podział gminy Maków Podhalański. 1. Maków Podhalański 2. Białka, 3. Grzechynia, 4. Juszczyn, 5. Kojszówka, 6. Wieprzec, 7. Żarnówka.

Maków leży w dolinie Skawy. Rzeka ta wypływa w górach (Pasmo Podhalańskie) na południowy wschód od Makowa Podhalańskiego. Jest jedną z ważniejszych rzek w rejonie Beskidów. Przez miasto płynie ona w kierunku zachodnim, później zmienia kierunek na północ, żeby w końcu wpłynąć do Wisły na północ od Zatoru.

Na północ od miasta znajduje się Pasmo Koskowej Góry, nazwane tak od najwyższego punktu, Koskowej Góry (868 m). Jego częścią jest Makowska Góra. Inne wzgórza w pobliżu to Ostrzysz (707 m), Kamienna Góra (719 m) i Stolowa Góra (841 m). Na południe od rzeki rozciąga się Pasmo Jałowieckie z m.in. Malinowskim Groniem (760 m). Dalej w kierunku południowym (na południe od doliny rzeki Skawicy, dopływu Skawy) wznosi się trochę wyższe Pasmo Policy (najwyższy punkt 1369 m n.p.m.). Jednak najbliżej Makowa Podhalańskiego leży góra Jawor (857 m) w pobliżu Juszczyna. Najbardziej na południe - na granicy ze Słowacją - widać Pasmo Babiej Góry.

[edytuj] Historia

Pierwsze wzmianki o Makowie jako osadzie starostów lanckorońskich pochodzą z 1378r. Chociaż w 1358 roku znajdujemy najstarszą wzmiankę o istniejącej już rozległej parafii Makowskiej oraz kościele. Najważniejszy ośrodek pielgrzymkowy w Karpatach w Polsce przedrozbiorowej. W 1979 obraz Matki Boskiej Makowskiej został ukoronowany przez papieża Jana Pawła II.

25 lipca 2001 r. miasto nawiedziła silna powódź, która zniszczyła centrum miasta, gdzie z brzegów wystąpił przepływający tu Księży Potok. Suma opadów atmosferycznych tego dnia wyniosła aż 190,8 mm.

Prawa miejskie otrzymało w 1840.

[edytuj] Nazwa miasta

Do początku XX wieku powszechnie funkcjonowała nazwa Maków. Jest to nazwa dzierżawcza, pochodzi prawdopodobnie od imienia chłopa zasadźcy Maka. Popularna etymologia wiążę jednak tę nazwę z rośliną makiem, co znalazło odzwierciedlenie w herbie miasta.

Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku na obszarze Polski były dwa miasteczka o takiej nazwie (drugie to Maków Mazowiecki). O uporządkowanie nazewnictwa wnioskowała kolej. Zaproponowano kilka określeń, które mogły być drugim członem nazwy: Krakowski, Podgórski, Małopolski i Podhalański. Ostatecznie przyjęta została ta ostatnia wersja, choć z geograficznego i historycznego punktu widzenia jest ona niepoprawna - kraina Podhale zaczyna się kilkadziesiąt kilometrów od miasta. Decyzję tę zaakceptowało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych dnia 16 października 1930.

W latach 1924-1933 Maków był siedzibą powiatu makowskiego.

[edytuj] Turystyka

Spokojne miasteczko, położone w dolinie o specyficznym mikroklimacie, już w latach międzywojennych przyciągnęło wiele osób, które postawiły tutaj swoje wille. Na stoku Makowskiej Góry powstało także sanatorium przeciwgruźlicze. Miasto jest znane ze swoje szkoły krawieckiej, założonej w roku 1896, w której uczy się typowego dla tego obszaru haftu makowskiego. Wyroby lokalnego rękodzieła ludowego są popularnymi pamiątkami z tego regionu.

[edytuj] Zabytki

  • kościół klasycystyczny z XIX wieku
  • Sanktuarium Matki Bożej Królowej Rodzin
  • Pozostałości huty "Maurycy" z XIX wieku
  • domy drewniane z I połowy XIX wieku
  • budynek Miejskiej Biblioteki Publicznej
  • murowana kapliczka przy ulicy 3 Maja, a wzniesiona w roku 1845 przez J. K. Filasa
  • kapliczki i pomniki przydrożne

[edytuj] Szlaki turystyczne

  • Maków - Grzechynia - Magurka (możliwość przedłużenia do Zawoi i na Babią Górę);
  • Maków - Juszczyn - Juszczyn Polany - Naroże (1003) - Hala Malinowa;
  • Maków - Skawica - Sucha Góra - Polica (1367) - Krupowa Hala;
  • Maków - Makowska Góra - Budzów - Kalwaria;
  • Maków - Ostrysz - Przysłopski Wierch - Koskowa Góra;

[edytuj] Wydarzenia sportowe i kulturalne

  • Tydzień Kultury Beskidzkiej (TKB) – sierpień
  • Międzynarodowy Bieg Uliczny po Ziemi Makowskiej - maj
  • Dni Makowa Podhalańskiego – lipiec
  • Rajd "Podbabiogórskie Miasta"
  • Rajd "Krakowski" – kwiecień
  • Rajd Pieszy "Koskowa Góra"
  • Terenowy Wyścig Rowerowy - wrzesień
  • Międzynarodowy Plener Rzeźbiarsko-Malarski w Makowie Podhalańskim

[edytuj] Ośrodki turystyczne

  • Hotel "Halniak",
  • Hotel "Carlton" (dawna "Willa Marysin")
  • Ośrodek Wczasowo-Campingowy "Jazy"
  • Willa „Świt” (Pensjonat)
  • Ośrodek Wypoczynkowy "POD ŁYSĄ GÓRĄ"
  • Ośrodek Wypoczynkowy "PODHALE"
  • Młodzieżowe Schronisko Turystyczne
  • Zajazd "Aśka"

[edytuj] Urzędy oraz inne ważniejsze instytucje w Makowie Podhalańskim

  • Urząd Miejski
  • Urząd Pocztowy
  • Komisariat Policji
  • Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej (MOPS)
  • Miejski Dom Kultury
  • Gminny Zarząd Placówek Oświatowych (GZPO)
  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Miejski Zakład Wodociągów i Kanalizacji (MZWiK)
  • Ochotnicza Straż Pożarna (OSP)
  • Ochotnicza Straż Pożarna (OSP) w Makowie Dolnym
  • Dom Pomocy Społecznej

[edytuj] Placówki medyczne

[edytuj] Szpitale

  • Szpital im. księdza dr Stanisława Czartoryskiego, Al. Kasztanowa
  • Zakład Długoterminowej Opieki Medycznej im. św. Katarzyny Sieneńskiej (dawne sanatorium przeciwgruźlicze), ul. Mickiewicza

[edytuj] Przychodnie

  • Miejska Przychodnia Zdrowia, ul. Kościuszki
  • Poradnie Specjalistyczne (przy szpitalu im. księdza dr Stanisława Czartoryskiego), Al. Kasztanowa

[edytuj] Apteki

  • Apteka „Corda”, Rynek
  • Apteka „Pod Kasztanami”, Al. Kasztanowa
  • Apteka „Eskulap”, ul. 3 Maja
  • Apteka „Makowska”, ul. Szpitalna
  • Apteka (w budynku sklepu "POLOmarket"), ul. Wolności

[edytuj] Sklepy medyczne, zielarskie

  • Sklep medyczno-zielarski „Herba”
  • Sklep optyczny
  • Sklep-kiosk m.in. z artykułami ortopedycznymi

[edytuj] Osiedla mieszkaniowe

  • Osiedle Tysiąclecia
  • Tzw. "nowe" bloki przy ulicy 3-go Maja

[edytuj] Muzea

  • Izba Regionalna w Miejskiej Bibliotece Publicznej
  • Muzeum Historyczne Makowa Podhalańskiego (MHMP)

[edytuj] Biblioteki

  • Miejska Biblioteka Publiczna
  • Biblioteka Parafialna przy parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. "Przemienienia Pańskiego"

[edytuj] Transport

W Makowie Podhalańskim istnieje komunikacja miejska, międzymiastowa i międzynarodowa. Można tutaj podróżować pociągami (PKP, PKP Intercity), autobusami i tzw. busami (różnych linii), oraz taksówkami.

Najbliższe lotniska znajdują się w Krakowie i w Katowicah.

[edytuj] Drogi

[edytuj] Kolej

[edytuj] Mosty

[edytuj] Most kolejowy

  • Most nad rzeką Skawą

[edytuj] Mosty drogowe

  • Most łączący Maków Podhalański i Sucha Beskidzką
  • Most łączący Maków Podhalański i Białkę
  • Most Grzechyński

[edytuj] Most spacerowy

  • Most Jedziński

[edytuj] Gospodarka

[edytuj] Przemysł w gminie Maków Podhalański

  • drzewny i meblarski -liczne stolarnie (np. "Maco", "Smrek-drew")
  • odzieżowy
  • spożywczy - fabryka produkująca sztuczne osłonki na wędliny - "Fabryka Osłonek Białkowych FABIOS" w Białce

[edytuj] Handel

W mieście funkcjonują sklepy i hurtownie: spożywcze, mięsne, monopolowe, chemiczne, odzieżowe, obuwnicze, meblowe, papiernicze, elektroniczne, komputerowe, AGD/RTV, restauracje, piekarnie, cukiernie, księgarnie, apteki, targ, domy handlowe, sklep zoologiczny, sklep sportowy, optyk, kwiaciarnie, dewocjonalia, prezenty, złotnicze, jubilerskie, kioski, sklepy fotograficzne, drogerie.

  • Sklepy wielkopowierzchniowe
  • Ogólnopolskie sieci sklepów

[edytuj] Kluby, stowarzyszenia, fundacje

  • Miejski Klub Sportowy "Halniak"
  • "Stowarzyszenie Babiogórska Grupa Krótkofalowców”
  • „Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Makowskiej”
  • "Małopolskie Stowarzyszenie Promocji Agroturystyki"
  • Stowarzyszenie „Rodzina Kolpinga” przy Parafii Rzymsko-Katolickiej p.w. „Przemienienia Pańskiego”
  • „Feniks- Klub bilardowy”
  • "Stowarzyszenie Gmin Babiogórskich (SGB)”
  • "Beskidzkie Stowarzyszenie Kombatantów i Osób Represjonowanych”
  • "Babiogórskie Stowarzyszenie Twórców Kultury"
  • "Polski Związek Wędkarski (PZW)"
  • „Fundacja Aktywnej Rehabilitacji (FAR)”
  • „Polana Makowska” – zespół regionalny
  • Ognisko Muzyczne „Moderato”
  • „Orkiestra Dęta” z Makowa Podhalańskiego
  • „The Chilloud” - zespół rockowy (dawniej „Narwana”)
  • Zespoły Szkolne (np. chór „Septyma”)

[edytuj] Kościoły i związki wyznaniowe

[edytuj] Parafia Rzymskokatolicka p.w. Przemienienia Pańskiego

W parafii p.w. Przemienienia Pańskiego w Makowie Podhalańskim znajdują się:

    • Sanktuarium Matki Bożej Makowskiej Królowej Rodzin
    • Kancelaria Parafialna
    • Wikarówka
    • Dom księży seniorów
    • Dom katechetyczny
    • „Sala stodoły”
    • Biblioteka Parafialna
    • Stacje drogi krzyżowej (koło kościoła i trasą na Makowską Górę)
    • Zakony Sióstr Serafitek (dwie wspólnoty)
  • Przy parafii działają organizacje
    • Stowarzyszenie „Rodzina Kolpinga”
    • „Oaza”
    • Schola „Maki”
    • Chór Parafialny

Jest również wydawana gazeta parafialna pt. „Przemienienie”

Dekanat Maków Podhalański - jest jednym z 45 dekanatów w rzymskokatolickiej archidiecezji krakowskiej. W skład dekanatu wchodzi 10 parafii.

[edytuj] Edukacja

[edytuj] Przedszkola

  • Gminne Przedszkole Samorządowe
  • Przedszkole Niepubliczne Sióstr Serafitek pw. św. Anny
  • Prywatne Przedszkole "Słoneczny Uśmiech"

[edytuj] Szkoły podstawowe

  • Szkoła Podstawowa Nr 1 im. Henryka Sienkiewicza
  • Szkoła Podstawowa Nr 2 im. Bolesława Prusa

[edytuj] Gimnazja

  • Gimnazjum im. ks. dr Stanisława Czartoryskiego

[edytuj] Szkoły ponadgimnazjalne

  • Zespół Szkół im. św. J. Kantego:
    • Liceum Ogólnokształcące (LO)
    • Liceum Profilowane (LP)
    • Uzupełniające Liceum Ogólnokształcące (po ukończeniu ZSZ)
    • Technikum (T)
    • Zasadnicza Szkoła Zawodowa (ZSZ)
  • Niepubliczne Liceum Ogólnokształcące dla Dorosłych Zaoczne, ul. Wolności

[edytuj] Szkoła policealna

  • Asystent Osoby Niepełnosprawnej (w Zespole Szkół im. św. J. Kantego)

[edytuj] Pozostałe placówki szkolne

  • Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy (SOSW)
    • Szkoła Podstawowa, ul. Orkana,
    • Gimnazjum, ul. Orkana,
    • Internat, ul. Moniuszki.

[edytuj] Znane osoby związane z Makowem Podhalańskim

  • Franciszek Kopetschny (1830 - 1893)
  • Alojzy Tadeusz Schuster (ur. 17 marca 1890r. w Makowie Podhalańskim, 17 kwietnia 1940r. zamordowany przez NKWD w Charkowie) -Ppłk
  • Stanisław Czartoryski (ur. w Pełkiniach k. Jarosławia - 1902 r., zm. w Krakowie dnia 9 sierpnia 1982 r., spoczął na cmentarzu w Makowie Podhalańskim) -ksiądz dr, Pronotariusz Apostolski, Dziekan-Infułat Kapituły Metropolitalnej Krakowskiej, w latach okupacji 1939 - 1946, proboszcz parafii w Makowie Podhalańskim
  • Służebnica Boża Rozalia Celakówna (ur. 19 września 1901 w podhalańskiej wsi Jachówka koło Makowa Podhalańskiego, zm. 13 września 1944 w Krakowie) – pielęgniarka, polska mistyczka katolicka
  • Jan Paweł II właśc. Karol Józef Wojtyła (ur. 18 maja 1920 w Wadowicach, zm. 2 kwietnia 2005 w Watykanie) – polski duchowny katolicki, arcybiskup krakowski, kardynał, papież (16 października 1978-2 kwietnia 2005), sługa Boży Kościoła katolickiego, kawaler Orderu Orła Białego
  • Franciszek Macharski (ur. 20 maja 1927 w Krakowie) –polski duchowny katolicki, kardynał prezbiter, arcybiskup senior krakowski, w latach 1979-2005 arcybiskup metropolita krakowski
  • Stanisław Dziwisz (ur. 27 kwietnia 1939 w Rabie Wyżnej, k. Rabki) – polski duchowny katolicki, kardynał prezbiter Santa Maria del Popolo, doktor teologii, członek Kongregacji Wychowania Katolickiego i Rady ds. Środków Masowego Przekazu, od 27 sierpnia 2005 arcybiskup metropolita krakowski
  • Andrzej Buś (ur. 21 września 1941 w Krakowie, zm. 2 września 2003 roku) - wielki znawca historii regionu wadowickiego, działacz kultury, dziennikarz, publicysta
  • Kazimierz Jancarz (ur. 9 grudnia 1947 w Suchej Beskidzkiej, zm. 25 marca 1993 w Luborzycy) -polski ksiądz katolicki, działacz opozycji w PRL
  • Jan Pęczek (ur. w 1950 roku w Makowie Podhalańskim) – polski aktor
  • Andrzej Sasuła (ur. 23 kwietnia 1957 w Makowie Podhalańskim) - polski samorządowiec, nauczyciel, były wicemarszałek województwa małopolskiego
  • Andrzej Chowaniec (ur. 1 stycznia 1958 w Kojszówce koło Makowa Podhalańskiego) -hokeista
  • Tomasz Hajto (ur. 16 października 1972 w Makowie Podhalańskim) -piłkarz
  • Monika Sewioło (ur. 2 maja 1977 w Makowie Podhalańskim) - polska aktorka, piosenkarka i uczestniczka programu "Big Brother"
  • Karol Ceremuga –Mistrz Polski w Trialu Motocyklowym w sezonie 2006 i 2007 (kl. Juniorów)

Przypisy

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Powierzchnia i ludność w przekroju terytorialnym w 2008. (GUS), [1]

[edytuj] Zobacz więcej

[edytuj] Bibliografia

  • Józef Łasak - "Andrzej Buś (1943-2003) - Ostatni Powsinoga Kultury Beskidzkiej" Wadoviana - nr 8 - 2004 rok
  • Gazeta Lekarska Przegląd numerów Gazety Lekarskiej Rocznik 2005 Gazety Lekarskiej Numer 2005-12 "Zbigniew Żak wiceprezes Naczelnej Rady Lekarskiej nie żyje"
  • Kwartalnik "W górach" jesień 2005

[edytuj] Linki zewnętrzne

p • d • e
Powiat suski

Miasta: Jordanów • Maków Podhalański • Sucha Beskidzka
Gminy miejskie: Jordanów • Sucha Beskidzka
Gminy miejsko-wiejskie: Maków Podhalański
Gminy wiejskie: Budzów • Bystra-Sidzina • Jordanów • Stryszawa • Zawoja • Zembrzyce

 
p • d • e
Miasta województwa małopolskiego
Miasta powiatowe Herb województwa małopolskiego
Miasta gminne
Alwernia • Biecz • Brzeszcze • Bukowno • Chełmek • Ciężkowice • Czchów • Dobczyce • Grybów • Jordanów • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Krynica-Zdrój • Krzeszowice • Libiąż • Maków Podhalański • Miechów • Mszana Dolna • Muszyna • Niepołomice • Nowy Wiśnicz • Piwniczna-Zdrój • Rabka-Zdrój • Ryglice • Skała • Skawina • Słomniki • Stary Sącz • Sułkowice • Szczawnica • Świątniki Górne • Trzebinia • Tuchów • Wojnicz • Wolbrom • Zakliczyn • Zator • Żabno
p • d • e
Miasta województwa bielskiego (1975-1998)

Andrychów • Bielsko-Biała • Chełmek • Cieszyn • Kalwaria Zebrzydowska • Kęty • Maków Podhalański • Oświęcim • Skoczów • Strumień • Sucha Beskidzka • Szczyrk • Ustroń • Wadowice • Wilamowice • Wisła • Zator • Żywiec

 
Źródło: „http://www.wiedza.2db.com.pl//w/pl/Mak%C3%B3w_Podhala%C5%84ski”
osobiste
  • .
nawigacja
zmiany
dla edytorów
narzędzia
W innych językach

Odzież używana banery reklamowe mieszkania wrocław Mounds Primo gadżety reklamowe