Książęta pomorscy

Z Wikipedii

Skocz do: nawigacji, szukaj
Merge arrows
 Zasugerowano, aby ten artykuł zintegrować z artykułem Książęta gdańscy. (dyskusja)
Grafika:Cmbox content.png
 Niektóre informacje zawarte w artykule wymagają weryfikacji.
Zajrzyj na stronę dyskusji, by dowiedzieć się, jakie informacje budzą wątpliwości.
Zasugerowano, aby ten artykuł podzielić na różne artykuły dostępne ze strony ujednoznaczniającej. (dyskusja)

Książęta pomorscy. Pomorze jest geograficznym i historycznym regionem w obecnych granicach północnej Polski i Niemiec, na południowym wybrzeżu Bałtyku po obu stronach Odry i sięga na wschodzie do Wisły, a na zachodzie do rzeki Reknicy.

W drugiej połowie X wieku Pomorze należało do Polski, ale biskupstwo w Kołobrzegu utworzone w 1000 r., zostało zniszczone około roku 1007. Państwo pierwszych Piastów rozpadło się w latach 30. XI wieku, ale zostało ponownie zjednoczone przez Kazimierza Odnowiciela, który wygrał kilka bitew z Mazowszanami i Pomorzanami w 1047. Według kroniki Galla Anonima panowanie nad Pomorzem stracił król Bolesław Śmiały.

Pierwszym pisanym śladem władców pomorskich jest wzmianka z 1046 o księciu Siemomyśle (Zemuzil dux Bomeranorum). Kronika Galla Anonima (napisana w 1113) wspomina kilku książąt pomorskich: Świętobora, Gniewomira i nie nazwanego księcia obleganego w Kołobrzegu.

W wyniku trzech kampanii wojskowych w 1116, 1119 i 1121 całe Pomorze zostało opanowane przez polskiego księcia Bolesława Krzywoustego i podzielone na cztery części: Pomorze Gdańskie z Gdańskiem znalazło się pod bezpośrednią kontrolą Polski, w której książę Bolesław ustanowił swojego namiestnika; Pomorze Środkowe ze Słupskiem i Sławnem stało się polskim lennem rządzonym przez księcia Racibora, a Pomorze Zachodnie z Kamieniem, Kołobrzegiem i Białogardem polskim lennem rządzonym przez księcia Warcisława. Szczecin i Wolin (miasto) były półniezależnymi republikami miejskimi podległymi władzy księcia polskiego.

Polscy namiestnicy Pomorza Wschodniego przekształcili się stopniowo w częściowo niezależnych książąt, którzy rządzili do roku 1294. W różnych okresach podlegali Polsce i Danii. Księstwo było okresowo podzielone na dzielnice ze stolicami w Gdańsku, Białogardzie, Świeciu, Lubiszewie i Tczewie.

Warcisław I, książę Pomorza Zachodniego został protoplastą dynastii Gryfitów rządzących księstwem do roku 1637. Książętom udało się zebrać różne terytoria po obu stronach rzeki Odry i dlatego w różnych okresach byli wasalami Polski oraz Cesarstwa Rzymskiego (Królestwa Niemieckiego). Księstwo było okresowo podzielone na dzielnice ze stolicami w Szczecinie, Wołogoszczy, Bardzie, Darłowie, Dyminie, Słupsku i Stargardzie.

Wyspa Rugia (Rana) została podbita przez Duńczyków w roku 1168, a lokalny władca Jaromar I dał początek dynastii książąt rugijskich rządzących księstwem jako wasale królów duńskich do roku 1325. Potem księstwo rugijskie przypadło dynastii zachodniopomorskiej.

Spis treści

[edytuj] Pierwsi władcy

Pojawiły się hipotezy, że władcami Pomorza mogli być też:

[edytuj] Księstwo pomorskie (wschodnie lub gdańskie) (dynastia Sobiesławiców)

[edytuj] Księstwo białogardzkie (Białogarda)

  • 1215/1229-1257 Racibor
  • od 1257 w składzie Pomorza Wschodniego)

[edytuj] Księstwo gdańskie (Gdańsk)

[edytuj] Księstwo lubiszewskie/tczewskie (Lubiszewo, później Tczew)

  • ?-1200/1207 Grzymisław
  • 1215/1228-1266/1278 Sambor II
  • od 1266/1278 w składzie Pomorza Wschodniego

[edytuj] Księstwo świeckie (Świecie)

[edytuj] Księstwo pomorskie (środkowe) albo sławieńskie

  • ?-1156 Racibor I (w l. 1147/8 również książę Pomorza Zachodniego)

do ok. 1190 w składzie Pomorza Zachodniego

od 1317 jako księstwo słupskie do ks. wołogoskiego

[edytuj] Księstwo pomorskie (zachodnie lub szczecińskie) (dynastia Gryfitów)

po 122O ks. pomorskie ulega rozbiciu na poszczególne księstwa, najważniejsze to wołogoskie i szczecińskie, okresowo jednoczone

po pokoju westfalskim 1648, podział księstwa pomorskiego w 1653 między króla Szwecji (część zachodnia z Wołogoszczą, Szczecinem i ujściem Odry), a elektora brandenburskiego (cześć wschodnia), który nosił tytuł księcia pomorskiego do 1918 r.

  • 1720 Brandenburgia-Prusy zajmują część Pomorza Szwedzkiego ze Szczecinem
  • 1815 Szwecja oddaje swoją część Pomorza Danii, a Dania Prusom
  • 1870-1919 Pomorze wraz z Prusami w składzie Cesarstwa Niemieckiego

[edytuj] Księstwo szczecińskie (Szczecin)

do 1160 w składzie ks. (zachodnio)pomorskiego

od 1478 w składzie zjednoczonego księstwa zachodniopomorskiego

[edytuj] Księstwo wołogoskie (Wołogoszcz/Wolgast)

do 1295 w składzie ks. (zachodnio)pomorskiego

od 1478 w składzie zjednoczonego księstwa zachodniopomorskiego

[edytuj] Księstwo bardowskie (Bardo/Barth)

do 1376 w składzie ks. wołogoskiego

od 1603 w składzie ks. szczecińskiego

[edytuj] Księstwo darłowskie (Darłowo)

do 1569 w składzie ks. szczecińskiego

od 1620 do ks. szczecińskiego

[edytuj] Księstwo dymińskie (Dymin/Demmin)

do 1160 w składzie ks. pomorskiego

od 1264 do ks. szczecińskiego

[edytuj] Księstwo słupskie (Słupsk)

do ok. 1210 r. księstwo sławieńsko-słupskie
ok. 1210-ok.1225/1226 1316 panowanie duńskie
1225/1226-1294 w składzie Pomorza Wschodniego (Gdańskiego)
1294-1307 w składzie jednoczącego się państwa polskiego
1307-1317 panowanie brandenburskie
1317-1368 w składzie księstwa wołogoskiego (w latach 1329-1342 ziemia zastawiona Krzyżakom)

od 1478 w składzie zjednoczonego księstwa zachodniopomorskiego

[edytuj] Księstwo stargardzkie (Stargard Szczeciński)

do 1377 w składzie ks. słupskiego

od 1459 do ks. wołogoskiego

[edytuj] Biskupstwo kamieńskie (Koszalin, Kołobrzeg)

Zobacz więcej w osobnym artykule: Biskupi kamieńscy.

[edytuj] Księstwo rugijskie/rańskie


  • od 1478 w składzie ks. (zachodnio)pomorskiego

[edytuj] Literatura

  • Gerard Labuda (red.), "Historia Pomorza", tomy I-IV, Poznań-Toruń 1969-2003
  • Edmund Kopicki, "Tabele dynastyczne", "Wykazy panujących", w: "Katalog podstawowych monet i banknotów Polski oraz ziem z historycznie z Polską związanych", Tom IX, Część I
  • Zugmunt Boras, "Książęta Pomorza Zachodniego", Poznań 1969, 1978, 1996
  • Kazimierz Kozłowski, Jerzy Podralski, "Poczet Książąt Pomorza Zachodniego", KAW, Szczecin 1985
  • Lech Bądkowski, W. Samp. "Poczet książąt Pomorza Gdańskiego", Gdańsk 1974
  • B. Śliwiński, "Poczet książąt gdańskich", Gdańsk 1997
  • Wojciech Myślenicki, "Pomorscy sprzymierzeńcy Jagiellończyków", Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 1979
  • Józef Spors, "Podziały administracyjne Pomorza Gdańskiego i Sławieńsko-Słupskiego od XII do początków XIV w", Słupsk 1983
  • Kazimierz Ślaski, "Podziały terytorialne Pomorza w XII-XII w.", Poznań 1960
  • Edward Rymar, Krewni i powinowaci książąt pomorskich w źródłach średniowiecznych (XII-początek XVI w.), Materiały Zachodniopomorskie, vol. XXXI
  • Klemens Bruski, "Lokalne elity rycerstwa na Pomorzu Gdańskim w okresie panowania zakonu krzyżackiego", Gdańsk 2002

[edytuj] Linki zewnętrzne

Źródło: „http://www.wiedza.2db.com.pl//w/pl/Ksi%C4%85%C5%BC%C4%99ta_pomorscy”
osobiste
  • .
nawigacja
zmiany
dla edytorów
narzędzia
W innych językach

darmowa muza pozycjonowanie przepisy na drinki kasa fiskalna karma dla psów