Krakowskie Przedmieście w Warszawie
Z Wikipedii
 Warszawa |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Ulica
Krakowskie Przedmieście
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Śródmieście Północne | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Długość: | 1km | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Widok na ulicę z dzwonnicy kościoła św. Anny |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Przebieg | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
 Galeria zdjęć w Wikimedia Commons |
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
.jpg)
Krakowskie Przedmieście – jedna z najbardziej reprezentacyjnych ulic w Warszawie, stanowiąca północny odcinek Traktu Królewskiego, biegnący od Zamku Królewskiego na południe w kierunku Łazienek. Administracyjnie znajduje się w dzielnicy Śródmieście.
Jej zakończenie stanowi plac Zamkowy (ruch kołowy poprowadzony jest tylko do ulicy Miodowej). Na południu Krakowskie Przedmieście płynnie przechodzi w ulicę – Nowy Świat. Za punkt graniczny przyjmuje się Pomnik Mikołaja Kopernika - po drugiej stronie ulicy sąsiadują ze sobą bezpośrednio budynki z adresami Nowy Świat 69 i Krakowskie Przedmieście 1.
W swoim biegu Krakowskie Przedmieście spotyka i krzyżuje się z następującymi ulicami:
- Miodową u wejścia na plac Zamkowy
- Bednarską
- Kozią
- Trębacką
- Ossolińskich
- Karową
- Tokarzewskiego-Karaszewicza
- Królewską
- Traugutta
- Oboźną
- Kopernika
Następnie Krakowskie Przedmieście przechodzi w Nowy Świat.
Cała ulica jest jako założenie urbanistyczne wpisana do rejestru zabytków (nr rej. 205 z 1 czerwca 1965).
Krakowskie Przedmieście przechodziło remont zakończony w lipcu 2008 roku. W niedzielę 13 lipca 2008 r. nastąpiło otwarcie Krakowskiego Przedmieścia przy kościele św. Anny z udziałem prezydent Hanny Gronkiewicz-Waltz.
Spis treści |
[edytuj] Historia
Przedmieścia przy Bramie Krakowskiej zaczęły się tworzyć już w XIV wieku, natomiast przy nich w 1454 roku powstał kościół Bernardynów. Wówczas teren przed murami zaczęto nazywać placem Bernardyńskim (dziś tak nazywa się plac na Czerniakowie). Drewniane domostwa budowali tutaj różnorodni rzemieślnicy, powstały cegielnie, ukształtowały się dwie odnogi placu, gdzie wschodnia prowadziła do najstarszej warszawskiej jurydyki należącej do proboszcza kolegiaty: Dziekanki. Tak zwany plac Bernardyński (lub Bernardyńskie Przedmieście) z czasem zwany był Czerskim Przedmieściem, a potem Krakowskim Przedmieściem. Droga ta stała się też świetnym miejscem do budowy reprezentacyjnych pałaców magnaterii oraz rodziny królewskiej, było też znakomitym miejscem triumfalnych wjazdów do miasta (między innymi wjeżdżali tędy hetman Stefan Czarniecki czy Jan Sobieski) oraz hołdów składanych przez Prusy Książęce i Inflanty.
Mniej więcej w XVII wieku od Krakowskiego Przedmieścia odchodziły tylko uliczki Krótka (nieistniejąca dziś, na wysokości kamienicy nr 59) oraz Rzeźnicza (dziś Bednarska). W 1683 roku ustawiono figurę Matki Boskiej Passawskiej. W XVIII wieku ukształtowały się nazwy Szerokie Krakowskie Przedmieście (dla dawnego placu Bernardyńskiego) oraz Wąskie Krakowskie Przedmieście (dla pozostałego odcinka). Około 1762 roku ulica była już całkowicie wybrukowana, a do 1855 roku uzyskała oświetlenie gazowe.
Krakowskie Przedmieście zawsze było świadkiem demonstracji, szczególnie podczas zaborów – szczególnym wydarzeniem była manifestacja z 27 lutego 1861 roku, kiedy to rosyjskie wojsko zaczęło strzelać do manifestantów, zabijając pięciu ludzi. Pogrzeb tych pięciu poległych, odbyty 1 marca, zamienił się w ogromną manifestację narodową – kondukt pogrzebowy przeszedł z kościoła św. Krzyża przez plac Saski, Wierzbową, Bielańską i Nalewki na Powązki. Krakowskie było też świadkiem demonstracji studenckich 1968 roku oraz spotkania papieża Jana Pawła II z młodzieżą w 1979 roku (przed kościołem św. Anny).
W 1865 roku rozebrano kamienice pośrodku Szerokiego Krakowskiego Przedmieścia tworząc większą przestrzeń, organizując skwer i fontannę (dziś znajdującą się pod kinem Muranów), w 1866 roku ruszyła tędy linia tramwaju konnego łączącego dworce Wiedeński (Główny) z Terespolskim (Wschodnim). W 1887 roku do Krakowskiego Przedmieścia przebito Miodową.
Ulica stała się reprezentacyjną arterią miasta, znajdowały się tu najlepsze sklepy, spacerowali tędy najznakomitsi ludzie. W 1907 roku uruchomiono oświetlenie elektryczne i tramwaj elektryczny. W okresie okupacji hitlerowskiej trakt przyjął nazwę Krakauer Strasse.
Przez długie lata ta ważna i reprezentacyjna arteria Warszawy traciła swój zabytkowy charakter, stając się zwykłą miejską ulicą, przez lata zaniedbaną. Dopiero w pierwszym dziesięcioleciu XXI wieku postanowiono, że arteria ta musi powrócić do dawnej funkcji i stać się reprezentacyjnym deptakiem miasta. Prace trwały dwa lata. Ich pierwszy etap obejmujący modernizację południowej części ulicy rozpoczął się 22 września 2006 i trwał do maja 2007 (komunikacja miejska wróciła tu dopiero po rozpoczęciu roku akademickiego 1 października 2007). 25 sierpnia 2007 rozpoczęto prace nad drugą, północną częścią, które zakończyły się 13 lipca 2008.
Projektantem przebudowy Krakowskiego Przedmieścia był Krzysztof Domaradzki. Ulica po remoncie stała się szerokim deptakiem z wąską jezdnią pośrodku dostępną tylko dla komunikacji miejskiej oraz taksówek. Nawiązując do wyglądu ulicy na obrazach Canaletta użyto specjalnego, żołtawego granitu sprowadzonego z Chin, aby imitował kolor nawierzchni z XVIII wieku. Oprócz tego użyto także granitu szwedzkiego (czerwony) oraz strzegomskiego (szary).
Na nowym Krakowskim Przedmieściu pojawił się także nowe, stylizowane ławki, pachołki, kwietniki, latarnie-pastorały, zasadzono kilkadziesiąt drzew, postawiono cztery kubiki z reprodukcjami obrazów Canaletta oraz brązową tablicę wskazującą oś Saską. Ulica nie została w pełni przystosowana dla niepełnosprawnych oraz rowerzystów.
[edytuj] Otoczenie
Krakowskie Przedmieście jest jedną z najcenniejszych zabytkowo i najpiękniejszych ulic Warszawy[potrzebne źródło]. Na Krakowskim Przedmieściu znajdują się m.in.:
- Pałac Prezydencki (siedziba Prezydenta RP) (Krakowskie Przedmieście 46/48)
- Pomnik konny Józefa Poniatowskiego
- Pałac Potockich (siedziba Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego) (nr 15/17)
- Brama Główna Uniwersytetu Warszawskiego (nr 26/28) prowadząca na jego kampus centralny, w skład którego wchodzą m.in.:
- Pałac Kazimierzowski, wzniesiony w XVII wieku jako letnia rezydencja króla Władysława IV (siedziba rektoratu UW; nr 26/28)
- Dawna "Szkoła Główna", budynek w którym obecnie mieści się Instytut Archeologii Wydziału Historycznego UW (nr 26/28)
- Pałac Tyszkiewiczów-Potockich z końca XVIII wieku (nr 32)
- Pałac Uruskich-Czetwertyńskich (nr 30)
- Pałac Czapskich Krasińskich (Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie) (nr 5)
- Polski Instytut Sztuki Filmowej (wraz z kinami Kultura i Rejs, nr 21/23)
- Hotel Bristol (nr 42/44)
- Hotel Europejski (obecnie nieczynny) Krakowskie Przedmieście 13
- Kościół Sióstr Wizytek (na jego plebanii mieszkał znany poeta, ks. Jan Twardowski) oraz klasztor z unikatowym budynkiem kalwarii z XVII wieku (Krakowskie Przedmieście 34)
- Kościół św. Anny (warszawskie duszpasterstwo akademickie) (Krakowskie Przedmieście 68)
- Pałac Kazanowskich i siedziba Caritas (nr. 62)
- Centralna Biblioteka Rolnicza (nr 66)
- Kamienica Prażmowskich (nr 87)
- Bazylika św. Krzyża (Krakowskie Przedmieście 3)
- Kościół Wniebowzięcia NMP i św. Józefa Oblubieńca (nr 52/54)
- Pomnik Adama Mickiewicza
- Pomnik ks. kardynała Stefana Wyszyńskiego
[edytuj] Inne obiekty
- Pomnik konny kondotiera Bartolomea Colleoniego stoi na dziedzińcu Akademii Sztuk Pięknych. Krakowskie Przedmieście 5.
- Księgarnia im. Prusa (tu miał mieścić się sklep Wokulskiego - bohatera "Lalki", oraz mieszkanie Ignacego Rzeckiego. W ścianę kamienicy wmontowano tablicę pamiątkową z tą informacją). Krakowskie Przedmieście 7