John Maxwell Coetzee
Z Wikipedii
 |
|
| Wyróżnienie: | Laureat Literackiej Nagrody Nobla |
|---|---|
| Rok przyznania: | 2003 |
| Poprzedni laureat: | Imre Kertész |
| Następca: | Elfriede Jelinek |
| Data urodzin: | 9 lutego 1940 |
| Kraj: | RPA |
| Język w którym tworzy: | Angielski |
John Maxwell Coetzee (wymowa nazwiska IPA [kʊtˈsiː]; ur. 9 lutego 1940 w Kapsztadzie) – pisarz południowoafrykański, laureat Literackiej Nagrody Nobla w roku 2003. Z uzasadnienia komisji noblowskiej, otrzymał ją za prozę cechującą się analityczną błyskotliwością i wymownymi dialogami[1]. Autor prozy psychologicznej silnie inspirowanej egzystencjalizmem oraz prozą poetycką, nieraz porównywany z Josephem Conradem[2] oraz Gabrielem Garcíą Márquezem[3]. W swojej twórczości skupiał się na portretach samotników oraz ludzi uwikłanych w przemiany społeczno-gospodarcze i polityczne.
Spis treści |
[edytuj] Życie
Coetzee[4] urodził się w Kapsztadzie. Jego ojciec był prawnikiem, a matka nauczycielką, jest potomkiem holenderskich osadników z XVII w, pisarz ma także polskie korzenie. Jego pradziadek Baltazar (lub Balcer) Dubiel był Polakiem, pochodził ze wsi Czarnylas, w województwie wielkopolskim (powiat ostrowski). Dubiel wyemigrował do Afryki w wieku kilkunastu lat, zmarł w 1929. Podczas wizyty w Polsce w roku 2006 pisarz odwiedził Czarnylas i pobliski Odolanów, gdzie jego pradziadek uczęszczał do szkoły.[5]. Spędził większość swego dzieciństwa w Kapsztadzie i Worcester w Prowincji Przylądkowej Zachodniej. Uczęszczał do prywatnej katolickiej szkoły St. Joseph's College w Rondebosch na przedmieściach Kapsztadu, następnie studiował matematykę i anglistykę na Uniwersytecie Kapsztadzkim (uzyskał tytuły licencjata z angielskiego w 1960 i matematyki w 1961).
We wczesnych latach 60. Coetzee przeniósł się do Londynu, gdzie pracował przez krótki czas dla IBM jako programista, w 1963 uzyskał tytuł magisterski (Master of Arts, M.A.).
Coetzee uzyskał doktorat (Ph.D.) z lingwistyki na amerykańskim University of Texas at Austin. Tematem dysertacji była komputerowa analiza stylistyczna prac Samuela Becketta. Po studiach doktorskich do 1971 wykładał angielski i literaturę na University at Buffalo, The State University of New York. Chciał uzyskać status rezydenta USA, jednak uniemożliwił mu to udział w protestach przeciwko wojnie wietnamskiej. Później wrócił do RPA i był profesorem literatury angielskiej na University of Cape Town. Po przejściu na emeryturę w 2002 przeniósł się do Adelajdy w Australii i został honorowym członkiem naukowym w departamencie (wydziale) anglistyki University of Adelaide, gdzie wykłada jego partnerka, Dorothy Driver. Do 2003 był członkiem-profesorem komitetu przyznającego tytuły doktorskie z socjologii na Uniwersytecie Chicagowskim.
6 marca 2006 Coetzee został obywatelem australijskim. Na ceremonii naturalizacyjnej obecna była australijska minister ds. imigracji Amanda Vanstone.
Jest jednym z dwóch autorów (obok australijskiego pisarza Petera Carey), którzy zostali dwukrotnie uhonorowani Nagrodą Bookera: za Życie i czasy Michaela K. w 1983 oraz za Hańbę w 1999. Został laureatem literackiej Nagrody Nobla w 2003 roku.
Z chęci uniknięcia zainteresowania mediów nie pojawia się na uroczystościach wręczenia nagród. Oprócz powieści publikuje także prace krytyczne i tłumaczenia z holenderskiego i afrikaans.
Pisarz odwiedził Polskę dwukrotnie. Po raz pierwszy w październiku 2000 roku na zaproszenie profesora Zbigniewa Białasa z Uniwersytetu Śląskiego (był honorowym gościem sympozjum poświęconego literaturze postkolonialnej), a po raz drugi w czerwcu 2006 r. Spotkał się z czytelnikami 7 i 8 czerwca w Warszawie, a 9 czerwca w Krakowie.
[edytuj] Twórczość
- Dusklands (1974)
- In the Heart of the Country (1977, polskie wydanie: W sercu kraju, tłum. Magdalena Konikowska, PIW 1996, ISBN 83-06-02155-X; Znak 2004, ISBN 83-240-0426-2)
- Waiting for the Barbarians (1980, polskie wydanie: Czekając na barbarzyńców, tłum. Anna Mysłowska, Czytelnik 1990, ISBN 83-07-01517-0; Znak 2003, ISBN 83-240-0386-X)
- Life & Times of Michael K. (1983, polskie wydanie: Życie i czasy Michaela K., PIW 1996, ISBN 83-06-02155-X; Axel Springer Polska 2007)
- Foe (1986, polskie wydanie: Foe, PIW 1996, ISBN 83-06-02155-X; Znak 2006)
- White Writing: On the Culture of Letters in South Africa (1988)
- Age of Iron (1990, polskie wydanie: Wiek żelaza, tłum. Anna Mysłowska, Znak 2004, ISBN 83-240-0464-5)
- Doubling the Point: Essays and Interviews (1992)
- The Master of Petersburg (1994; polskie wydanie: Mistrz z Petersburga, tłum. Wacław Niepokólczycki, PIW 1997, ISBN 83-06-02643-8; Znak 2005, ISBN 83-240-0541-2)
- Giving Offense: Essays on Censorship (1997)
- Boyhood: Scenes from Provincial Life (1998; polskie wydanie: Chłopięce lata. Sceny z prowincjonalnego życia, Znak 2007)
- Disgrace (1999; polskie wydanie: Hańba, tłum. Michał Kłobukowski, Znak 2001, ISBN 83-240-0053-4, ISBN 83-240-0052-6, Znak 2003, ISBN 83-240-0052-6; Świat Książki 2004, ISBN 83-7391-531-1; Znak 2006, ISBN 83-240-0686-9, ISBN 83-240-0685-0)
- The Lives of Animals (1999; polskie wydanie: Żywoty zwierząt, tłum. Anna Dobrzańska-Gadowska, Świat Książki 2004, ISBN 83-7391-499-4)
- Stranger Shores: Literary Essays, 1986-1999 (2002; polskie wydanie: Dziwniejsze brzegi. Eseje literackie 1986-1999, Znak 2008))
- Youth: Scenes from Provincial Life II (2002; polskie wydanie: Młodość, Znak 2007)
- Elizabeth Costello (2003; polskie wydanie: Elizabeth Costello, tłum. Zbigniew Batko, Znak 2006, ISBN 83-240-0656-7)
- Slow Man (2005; polskie wydanie: Powolny człowiek, Znak 2006)
- Diary of a Bad Year (2007); polskie wydanie: Zapiski ze złego roku, tłum. Zbigniew Batko, Znak 2008
- Inner Workings: Literary Essays, 2000-2005 (2007)
[edytuj] Przypisy
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/2001-10/2003/2003.html
- ↑ http://noblisci.bnet.pl/2001-10/2003/2003.html
- ↑ Ibid.
- ↑ Urodził się jako John Michael Coetzee (później zmienił drugie imię na Maxwell)
- ↑ [1]
[edytuj] Linki zewnętrzne
- Biografia (ang.)
|
|||||