Jędrzej Gałka
Z Wikipedii
Jędrzej Gałka z Dobczyna (ur. ok. 1400 w Dobczynie - zm. po 1451) ksiądz, filozof, pisarz, profesor i dziekan wydziału sztuk wyzwolonych Uniwersytetu Krakowskiego.
Wywodził się zapewne z warstwy drobnej szlachty wielkopolskiej. W roku 1420 wstąpił na wydział artium (wydział sztuk wyzwolonych) Uniwersytetu Krakowskiego. Dwa lata później uzyskał tytuł bakałarza (bakalaureat), natomiast w roku 1425 r. został magistrem. Na swoim wydziale od 1429 r. prowadził wykłady a w latach 1436-1441 był dwukrotnie dziekanem. Kanonikiem w w kościele św. Floriana na Kleparzu został w 1439 r.
Gałka pozostawał pod wpływem idei husyckich, płynących z Pragi. Poznał również systemem filozoficzny i krytykę rzymskiego Kościoła sformułowaną przez oksfordzkiego uczonego Johna Wycliffe’a, uznanego za heretyka i potępionego przez papiestwo. Gałka pozytywnie odnosił się do teorii realizmu pojęciowego, głoszonego przez Wycliffe’a.
W środowisku uniwersyteckim dominowały poglądy nominalistyczne, przeciwne herezji. Z tego powodu. w 1447 r. Gałka został zawieszony w obowiązkach wykładowcy i wysłany na pokutę do klasztoru cystersów w Mogile. Podczas rewizji jego prywatnego mieszkania, znaleziono kopie dzieł Jana Wiklefa oraz polskie wiersze ku czci tego oksfordzkiego heretyka. Na tej podstawie w 1449 Andrzej Gałka został oskarżony przez Zbigniewa Oleśnickiego o szerzenie herezji. Do procesu nie doszło gdyż oskarżony zbiegł na Śląsk do Głogówka, na dwór sprzyjającego husytom Bolka V księcia głogowsko-opolskiego. Przebywając w Głogówku, między połową kwietnia a 23 czerwca 1449 r. Andrzej Gałka stworzył Pieśń o Wiklefie oraz łaciński traktat o Wiklefie i jego nauce, stanowiący komentarz do utworu poetyckiego in lingua vulgari (po łacinie). Stawiennictwo Bolka V sprawiło, iż kwestia herezji Gałki została przekazana do rozpatrzenia diecezji wrocławskiej. Uratowany Gałka wyjechał do Czech.
[edytuj] Prace
- De donatione Constantini (O darowiźnie Konstantyna)
- Pieśń o Wiklefie (1449)
[edytuj] Bibliografia
- Polska poezja świecka XV wieku, oprac. M. Włodarski, Wrocław - Warszawa - Kraków 1997