Imiona łacińskie
Z Wikipedii
Imiona łacińskie – imiona rzymskie używane przez starożytnych Rzymian oraz inne imiona pochodzące z łaciny, rozpowszechnione w wielu krajach w późniejszym okresie. Tadeusz Milewski postawił hipotezę, iż w pierwotnym okresie, kiedy Italikowie mieszkali na północ od Alp w sąsiedztwie Celtów, w grupie italskiej istniał system imion złożonych, analogiczny do występującego w grupie celtyckiej oraz w innych językach indoeuropejskich. System ten w późniejszym okresie zanikł, ukształtował się natomiast system imion jednoczłonowych, w dużej mierze pochodzenia obcego, nieindoeuropejskiego (w tym etruskiego), który przekształcił się w dwuimienny, obejmujący imię (praenomen) i nazwisko rodowe (nomen), a ostatecznie w początkach I wieku p.n.e. — w system trójimienny, złożony z dwóch wcześniej wymienionych elementów oraz z przydomka (cognomen). Przydomki nie były uzywane przez wszystkie rody jeszcze w czasach klasycznych, por. dwuelementowe określenie Marka Antoniusza[1].
Spis treści |
[edytuj] Imiona rzymskie
Były to łacińskie imiona męskie, używane przez mieszkańców starożytnego Rzymu. Poza nielicznymi wyjątkami (np. Marek) nie używa się dziś powszechnie pierwotnych imion rzymskich. Jednymi z najwcześniejszych poświadczonych imion są: Manius, Numerius, Numasios, Duenos, które najprawdopodobniej lub z całą pewnością (Numasios, pochodzący od imienia Numa oraz Duenos) nie mają etymologii indoeuropejskiej. Oznacza to zatem, że po wyjściu z użycia pierwotnie zapewne funkcjonującego, rodzimego zbioru imion, Latynowie przyjęli w znacznym stopniu obce, nieindoeuropejskie imiennictwo[1].
Oto lista najpopularniejszych imion rzymskich (praenomen) z puli liczącej niewiele ponad dwadzieścia imion, używanej w epoce historycznej, wraz ze skrótami:
- Aulus (A.) – pol. Aulus
- Decimus (D.) – pol. Decymus
- Gaius (C.) – pol. Gajusz
- Gnaeus (Cn.) – pol. Gnejusz
- Lucius (L.) – pol. Lucjusz
- Marcus (M.) – pol. Marek
- Publius (P.) – pol. Publiusz
- Quintus (Qu.) – pol. Kwintus
- Sextus (Sex.) – pol. Sekstus
- Tiberius (Ti.) – pol. Tyberiusz
- Titus (T.) – pol. Tytus
Wśród wymienionych imion przykuwają uwagę imiona Quintus (Piąty), Sextus (Szósty), Decimus (Dziesiąty), istniały także Septimus (Siódmy) i Oktawus (Ósmy). Wedle jednej hipotezy taka była kolejność narodzin dzieci w rodzinie, wedle innej imiona te pochodzą od nazw miesięcy z dziesięciomiesięcznego kalendarza rzymskiego i oznaczają osoby urodzone np. w piątym czy siódmym miesiącu.
Synowi, który urodził się po śmierci ojca, czasami nadawano imię Postremus (Ostatni).
Obywatele rzymscy nosili także (jednak rzadziej) imiona związane z poszczególnymi rodami, np. Appius (App.) u Klaudiuszów, Mamercus (Mam.) u Emiliuszów i Numerius (N.) u Fabiuszów, Servius (Ser.) – pol. Serwiusz, Kaeso-onis, Manius (M'.) – pol. Maniusz, Spurius i kilka innych[1].
Córki przyjmowały imię rodowe ojca w formie żeńskiej, np. córka Marka Tulliusza Cycerona nazywała się Tullia.
[edytuj] Imiona pochodzenia łacińskiego
Obecnie imiona pochodzące z łaciny powszechnie używane są w wielu krajach, także w Polsce. Część z nich może jednak pochodzić od wyrazów, które trafiły do łaciny z innych języków, np. etruskiego. Należy też zwrócić uwagę na to, że wiele imion zapożyczonych do języka polskiego bezpośrednio z łaciny, pochodzi pierwotnie z greki (np. Krzysztof) i dlatego umieszczono je wśród imion pochodzenia greckiego.
[edytuj] Męskie imiona łacińskie
Zobacz więcej w osobnym artykule: Męskie imiona łacińskie.[edytuj] Żeńskie imiona łacińskie
Zobacz więcej w osobnym artykule: Żeńskie imiona łacińskie.[edytuj] Zobacz też
Przypisy
- ↑ 1,0 1,1 1,2 T. Milewski, Społeczeństwo rzymskie w świetle imiennictwa osobowego, [w:] Filomata nr 143, grudzień 1960